İçeriğe geç
Yardım merkeziGrongy'yi aç
Türkçe

İnceleme · Atıf ve dil denetimi

Atıf kontrolü

Atıflarını kaynakların kendi metniyle karşılaştırır, kayıtlarındaki hataları bulur ve bir iddiaya kanıt ararsın. Bu araçlar şeritteki İnceleme sekmesinin Kaynaklar, Bu cümle ve Genel bakış gruplarında durur. Kontroller kütüphanendeki kaynaklara bakar; Kanıt bul akademik aramayı da, Kaynak güvenilirliği akademik dizinleri de kullanır. Bir kaynak ancak sen onaylarsan metne girer.

İnceleme şeridi: Belge, Kaynaklar, Bu cümle ve Genel bakış grupları

Bu kontrol, metindeki her atıflı cümleyi atıf yaptığın kaynağın kendi metniyle karşılaştırır: kütüphanendeki PDF sayfalarıyla ve özetle. Kaynak hakkında yapay zekânın yazdığı bir özete bakmaz.

  1. Tezini incele panelinde kapsamı seç (Seçili metin, Bu bölüm ya da Tüm tez).
  2. Şeritte Atıfları kontrol et’e bas. Panelde aynı denetimin adı Kaynaklar ve atıflar.
  3. Sorunlu atıflar panelde listelenir. Her kartta kaynaktan birebir bir alıntı (Kaynaktan birebir), sayfa numarası ve kontrolün ne kadar emin olduğu yer alır. Kaynakta göster PDF’i o sayfada açar.

Her sonuç şu etiketlerden birini alır:

  • Kaynağın gösterdiğinden fazlasını iddia ediyor
  • Kaynak başka bir şey söylüyor
  • Kaynak bunun tersini söylüyor
  • Kaynak bunu desteklemiyor
  • Bu kaynağın denetlenecek kadarı dizinlenmemiş

Atıfı çok olan bir metinde Grongy önce okurun ilk sınayacağı iddiaları denetler, sonra belgenin geneline yayılmış bir örneklemi. Kaç tanesinin denetlendiğini panel söyler.

Kaynak güvenilirliği bütün belge için kütüphanendeki kayıtlara bakar ve şunları bulur:

  • Geri çekilmiş (retracted) yayınlar ve hakem değerlendirmesinden geçmemiş olabilecek ön baskılar (preprint).
  • Kütüphanende birden fazla kez kayıtlı aynı yayın.
  • Yazarı, yılı, dergisi ya da DOI’si eksik kayıtlar; yılı gelecekte görünen kayıtlar.
  • Başka bir yayına çıkan DOI’ler; kartındaki bilgiler dizindeki kayıtla uyuşmayan kaynaklar.
  • Metinde geçip kütüphanede karşılığı olmayan atıflar ve hiç atıf yapmadığın kaynaklar.

Açık dizinlerde bulunamayan bir kayıt uydurma demek değildir. Kitaplarda, raporlarda ve yerel dildeki dergilerde bu sık olur; künyeyi yayının kendisiyle karşılaştır.

İmleci bir cümleye koy ya da cümleyi seç, sonra Bu cümle grubundaki İddiayı doğrula’ya bas. Açılan İddia kontrolü kartı, cümlenin atıf yaptığı her kaynak için şunları gösterir:

  • Sonuç: Destekleniyor, Kısmen destekleniyor, Desteklenmiyor, Çelişiyor ya da Doğrulanamadı.
  • Kanıt: kaynaktan birebir alıntı ve sayfası. Altındaki Grongy’nin yorumu ise bir yorumdur, kanıt değil.
  • Varsa bir Önerilen düzeltme. Onu İzlenen değişiklik olarak ekle ile metne koyar ya da Kopyala ile alırsın.

Kütüphanende iddiayı destekleyen bir kanıt yoksa kart dört yol önerir:

  • Kanıt ara
  • İddiayı yeniden yaz
  • Atıfsız bırak
  • İddiayı kaldır

Cümle kütüphanendeki hiçbir kaynağa atıf yapmıyorsa Grongy doğrudan kanıt aramaya geçer.

İmleç bir cümledeyken Kanıt bul’a bas. Grongy bu iddia için önce kütüphanende, sonra akademik aramada kaynak arar ve bulduklarını Destekleyen, Çelişen ya da Karışık ya da belirsiz diye gruplar. Her sonuçta nereden geldiğini gösteren bir etiket olur: Kütüphanende ya da Akademik aramadan.

  • Kütüphaneye ekle kaynağı yalnızca kütüphanene kaydeder.
  • Kanıt olarak ekle kaynağı kütüphanene kaydeder ve cümlenin sonuna atıfını da koyar.

Grongy hiçbir şey bulamazsa kaynak uydurmaz; iddiayı yeniden yazmanı, atıfsız bırakmanı ya da kaldırmanı önerir.

Okumadığın, adını yalnızca başka bir makalede gördüğün bir çalışmaya atıf yaptıysan bu bir aktarma (ikincil) atıftır. Aktarma atıfları çöz bu çalışmaların künyesini arar ve onları ikincil kaynak olarak kaydeder. Yazar ve yıl tutmazsa kaydı eklemez ve kaç tanesini bulamadığını söyler.

Genel bakış grubundaki Literatür boşlukları, kütüphaneni ve metnini sayarak boşlukları gösterir; yapay zekâ kullanmaz. Şöyle bulgular çıkabilir:

  • Kütüphanenin çoğu on yıldan eski
  • Kütüphanene tek bir yazar hâkim
  • Kanıtı az olan bir bölüm
  • Atıf yaptığın bir kaynak metninle çelişiyor
  • Kütüphanende eksik olan bir çalışma türü

Bazı bulgularda Makale ara düğmesi de olur. Bu araç, kütüphanene eklemediğin literatürü bilemez.

Atıf kontrolü kaynağın doğru olduğunu kanıtlar mı? Hayır. Alıntı kaynağın kendi metninden gelir, ama değerlendirme bir modelin okumasıdır. Önemli atıflarda PDF’i açıp kendin oku.