# Atıf kontrolü

> Kaynaklarının iddialarını gerçekten destekleyip desteklemediğini, kaynak kayıtlarının güvenilirliğini ve literatürdeki boşlukları denetle.

Grongy Rehberi · https://docs.grongy.co/tr/atif-kontrolu/ · Tüm sayfalar: https://docs.grongy.co/tr/llms.txt

Atıflarını kaynakların kendi metniyle karşılaştırır, kayıtlarındaki hataları bulur ve bir iddiaya kanıt ararsın. Bu araçlar şeritteki **İnceleme** sekmesinin **Kaynaklar**, **Bu cümle** ve **Genel bakış** gruplarında durur. Kontroller kütüphanendeki kaynaklara bakar; **Kanıt bul** akademik aramayı da, **Kaynak güvenilirliği** akademik dizinleri de kullanır. Bir kaynak ancak sen onaylarsan metne girer.

*(Ekran görüntüsü: İnceleme şeridi: Belge, Kaynaklar, Bu cümle ve Genel bakış grupları)*

## Atıfları kontrol et

Bu kontrol, metindeki her atıflı cümleyi atıf yaptığın kaynağın kendi metniyle karşılaştırır: kütüphanendeki PDF sayfalarıyla ve özetle. Kaynak hakkında yapay zekânın yazdığı bir özete bakmaz.

1. [Tezini incele](https://docs.grongy.co/tr/tezini-incele/) panelinde kapsamı seç (**Seçili metin**, **Bu bölüm** ya da **Tüm tez**).
2. Şeritte **Atıfları kontrol et**'e bas. Panelde aynı denetimin adı **Kaynaklar ve atıflar**.
3. Sorunlu atıflar panelde listelenir. Her kartta kaynaktan birebir bir alıntı (**Kaynaktan birebir**), sayfa numarası ve kontrolün ne kadar emin olduğu yer alır. **Kaynakta göster** PDF'i o sayfada açar.

Her sonuç şu etiketlerden birini alır:

- **Kaynağın gösterdiğinden fazlasını iddia ediyor**
- **Kaynak başka bir şey söylüyor**
- **Kaynak bunun tersini söylüyor**
- **Kaynak bunu desteklemiyor**
- **Bu kaynağın denetlenecek kadarı dizinlenmemiş**

Atıfı çok olan bir metinde Grongy önce okurun ilk sınayacağı iddiaları denetler, sonra belgenin geneline yayılmış bir örneklemi. Kaç tanesinin denetlendiğini panel söyler.

> **İpucu:** Grongy, özeti ya da tam metni olmayan bir kaynağı denetleyemez. Kaynağın PDF'ini kütüphanene eklersen kontrol çok daha güvenilir olur.

## Kaynak güvenilirliği

**Kaynak güvenilirliği** bütün belge için kütüphanendeki kayıtlara bakar ve şunları bulur:

- Geri çekilmiş (retracted) yayınlar ve hakem değerlendirmesinden geçmemiş olabilecek ön baskılar (preprint).
- Kütüphanende birden fazla kez kayıtlı aynı yayın.
- Yazarı, yılı, dergisi ya da DOI'si eksik kayıtlar; yılı gelecekte görünen kayıtlar.
- Başka bir yayına çıkan DOI'ler; kartındaki bilgiler dizindeki kayıtla uyuşmayan kaynaklar.
- Metinde geçip kütüphanede karşılığı olmayan atıflar ve hiç atıf yapmadığın kaynaklar.

Açık dizinlerde bulunamayan bir kayıt uydurma demek değildir. Kitaplarda, raporlarda ve yerel dildeki dergilerde bu sık olur; künyeyi yayının kendisiyle karşılaştır.

## İddiayı doğrula

İmleci bir cümleye koy ya da cümleyi seç, sonra **Bu cümle** grubundaki **İddiayı doğrula**'ya bas. Açılan **İddia kontrolü** kartı, cümlenin atıf yaptığı her kaynak için şunları gösterir:

- Sonuç: **Destekleniyor**, **Kısmen destekleniyor**, **Desteklenmiyor**, **Çelişiyor** ya da **Doğrulanamadı**.
- **Kanıt**: kaynaktan birebir alıntı ve sayfası. Altındaki **Grongy'nin yorumu** ise bir yorumdur, kanıt değil.
- Varsa bir **Önerilen düzeltme**. Onu **İzlenen değişiklik olarak ekle** ile metne koyar ya da **Kopyala** ile alırsın.

Kütüphanende iddiayı destekleyen bir kanıt yoksa kart dört yol önerir:

- **Kanıt ara**
- **İddiayı yeniden yaz**
- **Atıfsız bırak**
- **İddiayı kaldır**

Cümle kütüphanendeki hiçbir kaynağa atıf yapmıyorsa Grongy doğrudan kanıt aramaya geçer.

## Kanıt bul

İmleç bir cümledeyken **Kanıt bul**'a bas. Grongy bu iddia için önce kütüphanende, sonra akademik aramada kaynak arar ve bulduklarını **Destekleyen**, **Çelişen** ya da **Karışık ya da belirsiz** diye gruplar. Her sonuçta nereden geldiğini gösteren bir etiket olur: **Kütüphanende** ya da **Akademik aramadan**.

- **Kütüphaneye ekle** kaynağı yalnızca kütüphanene kaydeder.
- **Kanıt olarak ekle** kaynağı kütüphanene kaydeder ve cümlenin sonuna atıfını da koyar.

Grongy hiçbir şey bulamazsa kaynak uydurmaz; iddiayı yeniden yazmanı, atıfsız bırakmanı ya da kaldırmanı önerir.

## Aktarma atıfları çöz

Okumadığın, adını yalnızca başka bir makalede gördüğün bir çalışmaya atıf yaptıysan bu bir aktarma (ikincil) atıftır. **Aktarma atıfları çöz** bu çalışmaların künyesini arar ve onları ikincil kaynak olarak kaydeder. Yazar ve yıl tutmazsa kaydı eklemez ve kaç tanesini bulamadığını söyler.

## Literatür boşlukları

**Genel bakış** grubundaki **Literatür boşlukları**, kütüphaneni ve metnini sayarak boşlukları gösterir; yapay zekâ kullanmaz. Şöyle bulgular çıkabilir:

- **Kütüphanenin çoğu on yıldan eski**
- **Kütüphanene tek bir yazar hâkim**
- **Kanıtı az olan bir bölüm**
- **Atıf yaptığın bir kaynak metninle çelişiyor**
- **Kütüphanende eksik olan bir çalışma türü**

Bazı bulgularda **Makale ara** düğmesi de olur. Bu araç, kütüphanene eklemediğin literatürü bilemez.

## Sık sorulanlar

**Atıf kontrolü kaynağın doğru olduğunu kanıtlar mı?** Hayır. Alıntı kaynağın kendi metninden gelir, ama değerlendirme bir modelin okumasıdır. Önemli atıflarda PDF'i açıp kendin oku.
